stawki podatku od spadków i darowizn

Stawki podatku od spadków i darowizn w 2025/2026 roku – aktualne progi, przykłady i praktyczny przewodnik

Poniżej znajdziesz kompletny, aktualny przewodnik:

  • aktualne stawki podatku od spadków i darowizn dla wszystkich grup podatkowych,

  • kwoty wolne od podatku w 2025 i 2026 r.,

  • przykłady obliczeń krok po kroku,

  • krótkie porównanie z latami poprzednimi,

  • odnośniki do oficjalnych źródeł i praktycznych kalkulatorów online.

Artykuł przygotowano w oparciu o obowiązującą ustawę o podatku od spadków i darowizn oraz oficjalne wskaźniki Ministerstwa Finansów.(ISAP)

1. Podatek od spadków i darowizn – krótkie przypomnienie podstaw

Podatek od spadków i darowizn płacimy wtedy, gdy osoba fizyczna nabywa nieodpłatnie majątek:

  • w drodze spadku (po śmierci spadkodawcy),

  • w drodze darowizny (za życia darczyńcy),

  • w kilku innych tytułach z ustawy (np. zachowek, niektóre zapisy, polecenia darczyńcy).

Wysokość podatku zależy od trzech elementów:

  1. Grupy podatkowej – czyli stopnia pokrewieństwa z osobą przekazującą majątek.

  2. Wartości nabywanego majątku (po odliczeniu długów i ciężarów spadkowych).

  3. Kwot wolnych i progresywnych stawek podatku przypisanych danej grupie.

Szczególne znaczenie ma tzw. „grupa 0” – najbliższa rodzina, która przy spełnieniu warunków z art. 4a ustawy (m.in. zgłoszenie SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy) może skorzystać z pełnego zwolnienia 0%.(Podatki)

Jeżeli jednak zwolnienie nie przysługuje (np. przekroczono termin zgłoszenia), w grę wchodzą klasyczne stawki podatku od spadków i darowizn – właśnie nimi zajmiemy się szczegółowo.

2. Grupy podatkowe i kwoty wolne od podatku w 2025/2026 roku

2.1. Grupy podatkowe – kto do której należy?

Ustawa wyróżnia trzy grupy podatkowe. Od przynależności do grupy zależą zarówno kwoty wolne, jak i stawki procentowe.(Podatki)

Grupa 0 (ulga 0%) – najbliższa rodzina
To szczególna kategoria (formalnie w ramach grupy I), do której należą m.in.:

  • małżonek,

  • dzieci (zstępni), wnuki, prawnuki,

  • rodzice, dziadkowie,

  • pasierb, rodzeństwo,

  • ojczym, macocha.

Jeżeli spełnisz warunki z art. 4a ustawy (zgłoszenie SD-Z2 w 6 miesięcy itd.), nabycie od tych osób może być całkowicie zwolnione z podatku.

I grupa podatkowa
Małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie.

II grupa podatkowa
Dalsza rodzina:  zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych.

III grupa podatkowa
Wszyscy pozostali – osoby niespokrewnione, konkubenci, znajomi, dalsze osoby bez więzi rodzinnych w rozumieniu ustawy.

2.2. Kwoty wolne od podatku w 2025 i 2026 roku

Od 1 lipca 2023 r. obowiązują podwyższone kwoty wolne od podatku, które – według aktualnych wskaźników – pozostają na tym samym poziomie w latach 2024–2026.(Podatki)

Kwoty wolne od podatku od spadków i darowizn (2025/2026):

Grupa podatkowa Kwota wolna od podatku
I grupa 36 120 zł
II grupa 27 090 zł
III grupa 5 733 zł

Co to oznacza w praktyce?

  • Jeśli suma nabyć od tej samej osoby (lub po tej samej osobie) nie przekracza kwoty wolnej – podatku nie płacisz.

  • Jeżeli przekroczysz kwotę wolną – podatek liczysz tylko od nadwyżki ponad tę kwotę.

Uwaga: przy wielokrotnych darowiznach od tej samej osoby w ciągu 5 lat sumuje się je, aby sprawdzić, czy nie przekroczyłeś kwoty wolnej.

3. Stawki podatku od spadków i darowizn w 2025/2026 roku – tabele

Stawki podatkowe są progresywne i oparte na dwóch progach: 11 833 zł i 23 665 zł nadwyżki ponad kwotę wolną. Progi te są wspólne dla wszystkich grup podatkowych.(Księgowość Infor)

3.1. Stawki podatku – I grupa podatkowa

Dla osób z I grupy podatkowej (gdy nie można skorzystać z pełnego zwolnienia 0%) obowiązują następujące stawki podatku:

Nadwyżka nabycia (ponad kwotę wolną) Podatek (I grupa)
do 11 833 zł 3%
od 11 833 zł do 23 665 zł 355 zł + 5% od nadwyżki ponad 11 833 zł
powyżej 23 665 zł 946 zł 60 gr + 7% od nadwyżki ponad 23 665 zł

3.2. Stawki podatku – II grupa podatkowa

Nadwyżka nabycia (ponad kwotę wolną) Podatek (II grupa)
do 11 833 zł 7%
od 11 833 zł do 23 665 zł 828 zł 40 gr + 9% od nadwyżki ponad 11 833 zł
powyżej 23 665 zł 1 893 zł 30 gr + 12% od nadwyżki ponad 23 665 zł

3.3. Stawki podatku – III grupa podatkowa

Nadwyżka nabycia (ponad kwotę wolną) Podatek (III grupa)
do 11 833 zł 12%
od 11 833 zł do 23 665 zł 1 420 zł + 16% od nadwyżki ponad 11 833 zł
powyżej 23 665 zł 3 313 zł 20 gr + 20% od nadwyżki ponad 23 665 zł

Powyższe stawki wynikają wprost z załącznika do ustawy o podatku od spadków i darowizn i – według aktualnych publikacji eksperckich – obowiązują w latach 2025–2026.(Poradnik Przedsiębiorcy)

4. Jak krok po kroku obliczyć podatek – praktyczne przykłady

4.1. Przykład 1 – darowizna od rodzica (I grupa) w 2025 r.

Stan faktyczny:

  • syn otrzymuje od ojca darowiznę gotówkową 80 000 zł,

  • nie korzysta z pełnego zwolnienia 0% (np. spóźnił się ze zgłoszeniem SD-Z2),

  • darowizna ma charakter jednorazowy w ostatnich 5 latach.

Krok 1 – ustalenie grupy i kwoty wolnej

Ojciec → syn = I grupa podatkowa, kwota wolna 36 120 zł.

Krok 2 – wyliczenie nadwyżki

80 000 zł – 36 120 zł = 43 880 zł nadwyżki.

Krok 3 – ustalenie progu

Nadwyżka jest większa niż 23 665 zł, czyli stosujemy trzeci próg I grupy:

946 zł 60 gr + 7% od nadwyżki ponad 23 665 zł.

Krok 4 – obliczenie podatku

  1. Nadwyżka ponad 23 665 zł:
    43 880 zł – 23 665 zł = 20 215 zł.

  2. 7% z 20 215 zł = 1 415,05 zł.

  3. Dodajemy 946,60 zł:
    946,60 zł + 1 415,05 zł = 2 361,65 zł.

Podatek do zapłaty: po zaokrągleniu – 2 362 zł.

Gdyby syn dochował terminu i mógł skorzystać z ulgi dla „grupy 0”, zapłaciłby 0 zł podatku.

4.2. Przykład 2 – spadek po wuju (II grupa) w 2026 r.

Stan faktyczny:

  • bratanek dziedziczy po wujku mieszkanie warte 250 000 zł,

  • zakładamy brak długów spadkowych,

  • nabycie następuje w 2026 r.

Krok 1 – grupa podatkowa i kwota wolna

Wujek → bratanek = II grupa, kwota wolna 27 090 zł.

Krok 2 – nadwyżka ponad kwotę wolną

250 000 zł – 27 090 zł = 222 910 zł.

Krok 3 – próg podatkowy

Nadwyżka znacznie przekracza 23 665 zł → trzeci próg II grupy:

1 893 zł 30 gr + 12% od nadwyżki ponad 23 665 zł.

Krok 4 – obliczenia

  1. Nadwyżka ponad 23 665 zł:
    222 910 zł – 23 665 zł = 199 245 zł.

  2. 12% z 199 245 zł = 23 909,40 zł.

  3. Dodajemy 1 893,30 zł:
    1 893,30 zł + 23 909,40 zł = 25 802,70 zł.

Podatek do zapłaty: ok. 25 803 zł.

4.3. Przykład 3 – darowizna od konkubenta (III grupa)

Stan faktyczny:

  • konkubent przekazuje partnerce darowiznę pieniężną 40 000 zł,

  • nie ma między nimi więzi rodzinnej w rozumieniu ustawy – III grupa podatkowa.

Krok 1 – kwota wolna dla III grupy

Kwota wolna = 5 733 zł.

Krok 2 – nadwyżka

40 000 zł – 5 733 zł = 34 267 zł.

Krok 3 – próg

Nadwyżka > 23 665 zł → trzeci próg III grupy:

3 313 zł 20 gr + 20% od nadwyżki ponad 23 665 zł.

Krok 4 – obliczenie podatku

  1. Nadwyżka ponad 23 665 zł:
    34 267 zł – 23 665 zł = 10 602 zł.

  2. 20% z 10 602 zł = 2 120,40 zł.

  3. Dodajemy 3 313,20 zł:
    3 313,20 zł + 2 120,40 zł = 5 433,60 zł.

Podatek do zapłaty: ok. 5 434 zł.

5. Stawki podatku 2025/2026 a lata poprzednie – co się zmieniło?

Dwie rzeczy są kluczowe z perspektywy ostatnich lat:

  1. Kwoty wolne od podatku – od 1 lipca 2023 r. zostały znacząco podwyższone.(Księgowość Infor)

  2. Stawki procentowe i progi 11 833 / 23 665 zł – pozostają niezmienne od kilku lat.

Przed 2023 r. kwoty wolne były znacznie niższe. Obecnie:

  • wiele typowych darowizn rodzinnych (np. 20–30 tys. zł w grupie I) mieści się w całości w kwocie wolnej,

  • większe przekazania – zwłaszcza w grupie 0 – mogą być całkowicie zwolnione z podatku przy dochowaniu terminu i formalności (SD-Z2).

Dla porównania:

  • w 2022 r. kwoty wolne były niższe (np. dla I grupy – 10 434 zł), co oznaczało częstszy obowiązek zapłaty podatku nawet przy mniejszych darowiznach.(Podatki)

Obecne ukształtowanie kwot wolnych i stawek jest więc relatywnie korzystne dla podatników – szczególnie najbliższej rodziny.

6. Kalkulator podatku od spadków i darowizn – kiedy warto z niego skorzystać?

Samodzielne liczenie podatku według progów i stawek jest możliwe, ale w praktyce wygodniej jest użyć kalkulatora online.

Przykładowe, aktualne narzędzia:

Kalkulator pozwala:

  • wpisać wartość spadku/darowizny,

  • wybrać grupę podatkową,

  • uwzględnić kwotę wolną i progi 11 833 / 23 665 zł,

  • otrzymać w kilka sekund orientacyjną kwotę podatku.

Warto jednak pamiętać, że kalkulator nie zastąpi analizy prawnej, szczególnie gdy:

  • masz kilka darowizn od tej samej osoby w różnych latach,

  • wchodzą w grę długi spadkowe, służebności, dożywocia,

  • występują kwestie przedawnienia, zaległości czy sankcji 20%.

7. Spadek czy darowizna – co bardziej opłacalne podatkowo?

Pod względem stawek i kwot wolnych mechanizm podatku jest zasadniczo taki sam dla spadku i darowizny. Różnice dotyczą przede wszystkim:

  • momentu powstania obowiązku podatkowego (przy darowiźnie – z chwilą złożenia oświadczenia, przy spadku – co do zasady z chwilą przyjęcia spadku lub „odnowienia” obowiązku),

  • praktyki notarialnej (darowizny nieruchomości przechodzą przez notariusza),

  • strategii planowania sukcesji – czasem korzystniej jest przekazać majątek za życia, czasem dopiero w testamencie.

Jeżeli interesuje Cię szerszy kontekst (zwłaszcza wątek przedawnienia i głośnej uchwały NSA III FPS 2/25), warto zajrzeć do artykułu:
Przedawnienie podatku od spadków i darowizn – 3 lata, 5 lat czy pułapka 20%? – tam omawiamy, kiedy urząd skarbowy traci prawo do wymierzenia podatku i jak działa sankcyjna stawka 20% przy niezgłoszonych darowiznach.

8. Linki do oficjalnych źródeł i przydatnych materiałów

Jeśli chcesz samodzielnie zweryfikować stawki i kwoty wolne, skorzystaj z:

9. Wewnętrzne linki i dalsza lektura na kancelaria-praga.pl

Jeśli interesują Cię kwestie szersze niż same stawki, zobacz również:

10. Podsumowanie – co warto zapamiętać o stawkach podatku od spadków i darowizn w 2025/2026?

  1. Kwoty wolne od podatku (36 120 / 27 090 / 5 733 zł) są takie same w 2025 i – według obecnych danych – w 2026 r.

  2. Stawki procentowe od lat pozostają bez zmian – 3–7% dla I grupy, 7–12% dla II grupy i 12–20% dla III grupy, przy wspólnych progach 11 833 i 23 665 zł.(Poradnik Przedsiębiorcy)

  3. Najbliższa rodzina (tzw. grupa 0) może przy spełnieniu warunków skorzystać z pełnego zwolnienia 0% – wtedy stawki nie mają znaczenia.

  4. Podatek liczysz od nadwyżki ponad kwotę wolną, a nie od całej wartości majątku.

  5. W razie wątpliwości warto użyć kalkulatora online, ale przy większych majątkach lub skomplikowanych historiach (kilka darowizn, długi spadkowe, przedawnienie) bezpieczniej jest skonsultować sytuację z profesjonalistą.

Jeżeli potrzebujesz indywidualnej analizy, pomoc w rozliczeniu spadku lub darowizny, przygotowaniu zgłoszenia SD-Z2/SD-3 albo strategii przekazania majątku rodzinie w możliwie najmniej opodatkowany sposób, możesz skontaktować się z nami przez stronę
Kancelaria-Praga.pl – kontakt.

 

autor: Marcin Budziak – radca prawny

Powiązane artykuły

Przewijanie do góry